Forum - VNO NCW

Over vastlopen en weer in beweging komen

Verandering is de enige constante, maar toch raken we soms vast in drukte of overtuigingen. Keynotespreker en auteur van VAST Joyce de Ruiter laat zien hoe bewust stilvallen juist nieuwe richting en mentale ruimte kan openen.
Tekst: Esther Tierie

Stilstand als kompas
Voor veel leiders voelt stilstaan als risico, zegt De Ruiter. ‘Alsof de realiteit je inhaalt zodra je niet beweegt. Maar beweging zegt niets over richting. Veel organisaties kennen operationele hyperactiviteit: drukte die niet per se vooruitgang brengt.’
Haar eigen levensloop - Ushersyndroom, langzaam verlies van zicht en gehoor - scherpt dat inzicht. ‘Ik noem het ‘levenshaast’: niet gehaast leven, maar zoveel mogelijk waarde toevoegen. Wie weet wat hij wil bereiken, creëert focus. Stilstaan is essentieel om te toetsen of je nog op koers ligt.’

Tijd als leiderschapsbeslissing
Binnen verenigingen is tijd schaars en actualiteit constant. Reflectie is geen luxe, maar werk. Rituelen helpen: begin vergaderingen met de vraag wat vandaag én op lange termijn belangrijk is. Zo houd je de regie, in plaats van dat de waan van de dag dat doet.

Van leden als klant naar leden als partner
Leden willen waarde, maar voelen zich minder verbonden. ‘Verbinding ontstaat alleen als waarde glashelder is,’ zegt De Ruiter. Drie ingrediënten helpen: ruimte, erkenning en
zeggenschap. Wie mede-architect is van koers en thema’s, voelt betrokkenheid vanzelf.

De vrijheid om niet te weten
De Ruiter spreekt vaak over ‘mentale vrijheid’ als bron van vernieuwing. ‘Nieuwsgierig blijven en niet vastklampen aan je gelijk voedt visie,’ aldus De Ruiter. Vrijheid leidt tot visie, en visie creëert opnieuw vrijheid - de kern van vernieuwingskracht.

De moed van het loslaten
Wanneer organisaties vastlopen, helpt volgens De Ruiter het zogeheten regiemodel: drie mogelijke antwoorden op elke situatie - veranderen, accepteren of loslaten. Loslaten vraagt moed, soms zelfs rouwen; een bewust afscheidsritueel maakt ruimte voor iets nieuws.

Ruimte als leiderschapskwaliteit
Wat uit het gesprek met De Ruiter blijft hangen, is dat vastzitten geen teken van zwakte is, maar een uitnodiging om opnieuw te kijken - naar jezelf, je organisatie en wat werkelijk belangrijk is. ‘Leiderschap,’ zegt ze, ‘is niet het vasthouden aan beweging, maar het toelaten van ruimte. Soms begint verandering niet bij het volgende plan, maar bij het durven stilvallen.’